Δεν χρωστάς


χρέος: 1.χρηματικό ποσό που έχουμε υποχρέωση να πληρώσουμε ή να επιστρέψουμε σε κάποιον 2. (μτφ.) ηθική υποχρέωση, καθήκον

Από το λεξικό της κοινής νεοελληνικής

 

Από τη χρηματική οφειλή στο ηθικό καθήκον, το ίδιο το λεξικό φανερώνει πώς η μεταφορική έννοια του «χρέους» ήρθε, φυσικά, δεύτερη. Παράξενο πώς η σύγχρονη Ελλάδα έχει τόσο σοβαρό πρόβλημα και με τις δύο σημασίες…

Προφανώς, στην καθημερινότητα, αν δεν υπάρχει θέμα «τιμής» ή «ηθικής» (ή καθαρά πρακτικό ζήτημα έλλειψης πόρων) για την επιστροφή ενός ποσού, το να πληρώσει κάποιος άλλος για σένα δηλώνει οικειότητα, εμπιστοσύνη, μέχρι και συγγένεια. Στην ελληνική κουλτούρα, για παράδειγμα, το κέρασμα είναι έκφραση χαράς και δεν ζητά ανταπόδωση.

Σε κάποιον που είναι κοντά σου ψυχικά, που νοιάζεται για σένα ή σε αγαπάει, μπορεί να χρωστάς ένα ποσό, αλλά δεν «έχεις χρέη». Κάποιος στον οποίο «έχεις χρέη» (και σε απασχολεί σαν θέμα) είναι ένας ξένος, το δημόσιο, μια τράπεζα, κλπ.

[Προσωπικά ποτέ δεν κατάλαβα γιατί κάποιος υποθηκεύει το μέλλον του για να εξαργυρώσει ένα πολλά υποσχόμενο παρόν. Φαίνεται ότι η εποχή μάς έχει πείσει ότι η υποθετική καταξίωση και η ευτυχία περνάνε από τραπεζικά δάνεια. Μην συνεργαστείτε μαζί μου σε επιχείρηση αν δεν έχετε κεφάλαιο: δεν παίρνω δάνεια.]

Το χρέος προς το Δ.Ν.Τ., που μας ανακοινώθηκε πριν από ένα χρόνο, πέρα από την αντισυνταγματικότητά του (για την οποία μιλούν πλέον πολλοί Έλληνες συνταγματολόγοι), δεν είναι ούτε ένα χρέος προς το ελληνικό δημόσιο, ούτε ένα τραπεζικό χρέος για το οποίο υπογράψαμε ιδιωτικά. Είναι προφανώς κάποιο «μοντέρνου» είδους χρέος, στο οποίο χρίζεσαι αυτομάτως οφειλέτης απλά και μόνο επειδή είσαι πολίτης μιας χώρας (η ανηθικότητα αυτής της παραδοχής είναι τουλάχιστον εξόφθαλμη αν με ρωτάτε).

Φτάνοντας στο θέμα της ηθικής υποχρέωσης, το «χρέος» αρχίζει να μπλέκεται και να χάνεται στους λαβυρίνθους της ανθρώπινης ψυχολογίας.

Ιδιαίτερα στην Ελλάδα, το χρέος των παιδιών προς τους γονείς είναι πραγματικά παρεξηγημένο. Στην κοινωνία μας, η ανασφάλεια που προκαλεί σχεδόν σε όλους η κατ’επιλογήν και ενίοτε εγκληματική απουσία του κράτους από τις διαδικασίες που αφορούν τον άνθρωπο είναι τεράστια.

Έτσι, η οικογένεια έρχεται συχνά να παίξει το ρόλο του ρυθμιστή στις ζωές των μελών της, φτιάχνοντας μερικές φορές μια σχέση φρανκενστάιν. Με τον ίδιο τρόπο που ο πατέρας δεν μπορεί να εκτελεί χρέη (…) δικηγόρου, λογιστή ή επαγγελματικού συμβούλου των παιδιών του, ομοίως τα παιδιά δεν μπορεί να καλούνται -ή, ακόμη χειρότερα, να γεννιούνται για- να γίνουν επαγγελματικοί βοηθοί, κληρονόμοι οικογενειακών επιχειρήσεων ή γηροκόμοι των γονιών τους αν δεν το θέλουν (φυσικά, στην Ελλάδα ενίοτε δεν υπάρχει άλλος τρόπος).

Ακόμη χειρότερα, λόγω προσωπικών κενών, απωθημένων και ανασφαλειών ή λόγω υπερπροστασίας, είναι μεγάλο λάθος οι γονείς να εκβιάζουν συναισθηματικά τα παιδιά τους προκειμένου να τους κάνουν παρέα, για να αποκτήσουν την επαγγελματική ιδιότητα / τη φήμη / την περιουσία που οι ίδιοι δεν απέκτησαν ή για να μην αποσχιστούν από το «κοπάδι» της ελληνικής φυλής και χαθούν στο χάος του ελληνικού κράτους. Έτσι τίποτα δεν πάει παραπέρα.

Κακά τα ψέματα, το χρέος που δικαίως αισθάνεσαι προς τη μάνα που σε βύζαξε και τον πατέρα που σε χαρτζιλίκωσε και σε σπούδασε δεν έχει νόημα να αποτελεί τροχοπέδη για την ελευθερία και την ευημερία σου. Σε πλήρη αντίθεση με το οικονομικό χρέος, το ηθικό χρέος ούτε μετριέται σε μπουκάλια γάλακτος, πάνες μωρών ή ενοίκια σπιτιών στις πόλεις με πανεπιστήμια, ούτε η επιστροφή του μπορεί να ζητηθεί.

Επιτρέψτε μου να γίνω λίγο μελό: η αγάπη δεν ακολουθεί πορεία απάτης με πυραμιδικό σχήμα. Δεν χρωστάς σε αυτούς που σε έβαλαν στο παιχνίδι, μήπως μια μέρα κερδίσεις κι εσύ καμιά δεκάρα βάζοντας κι άλλους.

Το ηθικό χρέος μας στη ζωή υφίσταται όχι προς αυτούς που προηγήθηκαν (για αυτό που κληρονομήσαμε), αλλά μόνο προς αυτούς που θα ακολουθήσουν (γιατί, έχοντας πάρει την κληρονομιά, θα πρέπει να τους κληροδοτήσουμε κάτι που να αξίζει να ζεις).

Τελικά, αν δεν έχεις πάρει δάνεια με συμβόλαια που φέρουν την υπογραφή σου, δεν χρωστάς σε κανέναν – παρά μόνο στα παιδιά (όλων μας).

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under Κοινωνία

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s