Πρεζάκια πετρελαίου

«Οποιοσδήποτε έξυπνος βλαξ μπορεί να κάνει τα πράγματα μεγαλύτερα και πιο περίπλοκα. Χρειάζεται το άγγιγμα μιας διάνοιας -και πολύ κουράγιο – για να κινηθείς προς την αντίθετη κατεύθυνση.»

Άλμπερτ Άινστάιν

Κρίσεις, τσουνάμια, σεισμοί, μολυσμένα νερά και φήμες για χρεοκοπία. Ωραίος τρόπος να μπεις στην άνοιξη… Και πάλι, το μεγαλύτερο πρακτικό πρόβλημα που θα έχουμε να αντιμετωπίσουμε σύντομα σαν πλανήτης δεν έχει να κάνει με την τρύπα του όζοντος και την τρομοκρατία. Είναι εξαιρετικά συγκαλυμμένο από τα μήντια προκειμένου αυτοί που κερδίζουν χρήματα και εξουσία από αυτό να συνεχίσουν να κερδίζουν μέχρι τελευταίου δευτερολέπτου: πρόκειται για το τέλος του πετρελαίου.

«Θα βρούμε κάτι άλλο», είπατε; Μαντέψτε ξανά…

Η πρώτη υπεραισιοδοξία που μας διακρίνει σχετικά με την προοπτική τού να καταναλώσουμε όλο το πετρέλαιο επί γης προέρχεται από το ότι ξεχνάμε ότι δεν το χρησιμοποιούμε αποκλειστικά σαν καύσιμο. Ο κόσμος μας είναι στημένος γύρω από τις ευκολίες που μας παρέχουν τα πλαστικά και το νάυλον, δύο υλικά που φτιάχονται από πετρέλαιο. Είναι τα μόνα; Ο πίνακας είναι απλά ενδεικτικός:

Αντικείμενα που φτιάχνονται από πετρέλαιο

Ασπιρίνη

Αντισηπτικά

Στυλό διαρκείας

Πιστωτικές κάρτες

Υγρό φρένων

Σωλήνες

Κόλλα

Μπάλες μπάσκετ

Βούρτσες μαλλιών

Βάρκες

Κράνη μοτοσυκλέτας

Καθίσματα λεκάνης

Μπογιές

Απορρυπαντικά

Μπωλ

Λιπάσματα

Αλεξίπτωτα

Ομπρέλες

Σελοφάν

Κραγιόν

Χαλιά

Ταπετσαρίες

Κεριά

Κουρτίνες μπάνιου

Λάστιχο ποτίσματος

Μονωτικά καλωδίων

Κουρτίνες

Μπουκάλια

Σωσίβια

Πετονιά

Ρακέτες του τένις

Πατίνια

Κάψουλες βιταμινών

Γλάστρες

Παιχνίδια

Καθίσματα αυτοκινήτων

Πλαστικές σακούλες

Τηλέφωνα

Σαμπουάν

Οδοντόβουρτσες

Γυαλιά οράσεως

Αδιάβροχα

Μπάλες γκολφ

Παπούτσια

Βερνίκι νυχιών

Λακ μαλλιών

Φάρμακα

Εντομοαπωθητικό

Πέραν αυτού, οι προβλέψεις για τα αποθέματα που απομένουν δεν είναι ενθαρρυντικές, αφού πολλοί είναι εκείνοι που υποστηρίζουν ότι έχουμε ήδη διανύσει το μέγιστο της παραγωγής παγκοσμίως, κάτι που περιγράφει η θεωρία «peak oil». Δανείζομαι κείμενο και σχήματα από το wikipedia, αλλά και το thenetwar.com, που κάλυψε πολύ ολοκληρωμένα το θέμα σε κείμενο του Μαΐου του 2010:

Η θεωρία «peak oil» διατυπώθηκε για πρώτη φορά από τον γεωλόγο Μάριον Κινγκ Χάμπερτ (M. K. Hubbert), ο οποίος, το 1956, προέβη στην εκτίμηση ότι η παραγωγή πετρελαίου στις ΗΠΑ θα αγγίξει το σημείο κορύφωσής της μεταξύ 1965 και 1970 και έπειτα θα ακολουθούσε πτωτική καμπύλη, γνωστή τώρα ως η καμπύλη του Χάμπερτ. […]

Η καμπύλη του Hubbert και η θεωρία Peak Oil

 


Από τότε η πετρελαιοβιομηχανία και οι πολιτικοί υποστηρικτές της, κάνουν ό,τι μπορούν για να «υποβαθμίσουν» το μήνυμα ότι το πετρέλαιο είναι μια περιορισμένη πηγή και ότι θα εξαντληθεί κάποια μέρα. Για μεγάλο χρονικό διάστημα η θεωρία αυτή αντιμετωπιζόταν ως περιθωριακή θεωρία, καθώς περίεργες πρόωρες δηλώσεις και ανακριβείς εκτιμήσεις έπληξαν την αξιοπιστία της.

Η θεωρία προφανώς αποκρούστηκε προκειμένου να υπηρετήσουν την κοντόφθαλμη, βραχυπρόθεσμη επιδίωξη κέρδους. Το 2004, η Shell τελικά πιάστηκε να ψεύδεται αναφορικά με την ποσότητα των αποθεμάτων πετρελαίου της. Η εταιρεία «φούσκωσε» τη δηλωμένη ποσότητα των αποθεμάτων πετρελαίου της ώστε να διατηρήσει τις τιμές των μετοχών της υψηλές, διότι ποιος θέλει να επενδύσει σε μια εταιρεία -ή βιομηχανία- που ακολουθεί την πορεία των δεινοσαύρων; 

Σήμερα πλέον, τα στοιχεία της Energy Information Administration, της στατιστικής υπηρεσίας του υπουργείου Ενέργειας των ΗΠΑ, δείχνουν ότι όντως η αμερικανική παραγωγή πετρελαίου έφθασε στο σημείο κορύφωσής της το 1971.

Παραγωγή και εισαγωγές πετρελαίου στις ΗΠΑ

 

Όπως φαίνεται και στο παραπάνω διάγραμμα, η θεωρία του Χάμπερτ δικαιώνεται πανηγυρικά στην περίπτωση των ΗΠΑ. Πραγματικά όπως είχε προβλέψει, η αμερικάνικη παραγωγή πετρελαίου είχε σημείο κορύφωσής της το 1970-1972 και ακολούθησε πτωτική καμπύλη. Μάλιστα το 2005, οι εισαγωγές πετρελαίου των ΗΠΑ ήταν διπλάσιες από την εγχώρια παραγωγή πετρελαίου, όπως φαίνεται και στο παραπάνω σχήμα.

Ένας απλός τρόπος για να βρούμε το σημείο Peak Oil είναι η συσχέτιση της πορείας του ρυθμού ανακάλυψης νέων κοιτασμάτων πετρελαίου με την πορεία της παραγωγής πετρελαίου. 


Σχετικά με τα κοιτάσματα παγκοσμίως, το μέγιστο ανακάλυψης νέων κοιτασμάτων έφτασε στο μέγιστο τέλη της δεκαετίας του ’60 και από τότε μειώνονται συνεχώς. Οπότε σύμφωνα με την απλή λογική, αν ισχύσει ότι και στο παράδειγμα των ΗΠΑ, στις μέρες μας κλείνει ο 40ετής κύκλος, οπότε πιθανώς να βρισκόμαστε στο peak oil δηλαδή η παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου έχει ήδη αγγίξει ή θα αγγίξει σύντομα το σημείο κορύφωσής της. 

Προβλέψεις του 2004 από την κυβέρνηση των ΗΠΑ
για παραγωγή πετρελαίου σε χώρες 
εκτός OPEC και πρώην Σοβιετικής Ένωσης

Συνεπώς, διανύοντας ενδεχομένως το peak oil συνειδητοποιούμε ότι αυτό που τελείωσε ήδη είναι το εύκολο και οικονομικά εξορύξιμο πετρέλαιο. Αλλιώς δεν θα υπήρχε κανένας λόγος να ψάχνουμε στις θάλασσες και να στήνουμε εξέδρες, διαδικασίες ιδιαίτερα επίπονες και -κυρίως- δαπανηρές. Εξάλλου, καθόλου δεν εκπλήσσει το πόσο πολύ κολλάει «σεναριακά» σε αυτή την ιστορία ο εκάστοτε «εκπολιτιστικός» πόλεμος των ΗΠΑ εναντίον μιας μακρινής χώρας που -συμπτωματικά- διαθέτει πετρελαϊκά αποθέματα.

Πορεία τιμών πώλησης πετρελαίου (1978-2007)

Στο παραπάνω διάγραμμα μπορεί μεν να φαίνεται ότι οι απόλυτες τιμές του πετρελαίου έχουν αγγίξει και στο παρελθόν παρόμοια ύψη (πορτοκαλί γραμμή), αλλά ανάγοντας τις τιμές στο κόστος ζωής του 2007 (μπλε γραμμή) είναι βέβαιο ότι μιλάμε για πρωτάκουστα ρεκόρ.

Παγκόσμια κινήματα όπως το Transition Culture έχουν εδώ και χρόνια κάνει την εμφάνισή τους, μιλώντας για την επιτακτική ανάγκη να απομακρυνθούμε από την εξάρτηση του πετρελαίου. Αποκαλυπτικό είναι και το ντοκυμαντέρ του Chris Smith «Collapse» (2009), το οποίο ρίχνει και αυτό στο παιχνίδι το τεράστιο ζήτημα της αύξησης του παγκόσμιου πληθυσμού τα τελευταία 150 χρόνια, η οποία οφείλεται στη βιομηχανική επανάσταση και την εκμετάλλευση του πετρελαίου, και στις πιθανές επιπτώσεις της μη διάθεσής του.

Αύξηση παγκόσμιου πληθυσμού στη μ.Χ. εποχή

Όπως φαίνεται και στο σχήμα, ο πληθυσμός της ανθρωπότητας αυξάνεται δραματικά τα τελευταία 150 χρόνια, καθαρά χάρη στην εξέλιξη της τεχνολογίας, αλλά κυρίως χάρη στη δυνατότητα κάλυψης των τεράστιων ενεργειακών αναγκών που έχουν δημιουργηθεί στη σύγχρονη εποχή από πετρέλαιο. Τι θα γίνει όταν καταστεί πρακτικά αδύνατο να καλυφθούν αυτές οι ανάγκες;

Η απάντηση, κανονικά, θα μπορούσε άνετα να δοθεί από την επιστήμη και να βρεθεί μια εναλλακτική μορφή ενέργειας που να υποστηρίζει μεγάλο τμήμα των σύγχρονων απαιτήσεων (με πρώτες στη σειρά την ηλιακή και την αιολική ενέργεια). Μοιραία, όμως, η μοίρα του κόσμου δεν βρίσκεται στα χέρια των επιστημόνων… Αν υπήρχε η πολιτική βούληση, η ανθρωπότητα θα μπορούσε αργά αλλά σταθερά να μπει στη πορεία της απεξάρτησής της από το πετρέλαιο και της μετάβασης σε πιο βιώσιμες μορφές ενέργειας.

Μέχρι τότε, ο άνθρωπος του 21ου αιώνα θα ζητά το πετρέλαιό του σαν εθισμένος, θα κάνει το παν για να το πληρώνει και θα αργήσει να καταλάβει ότι η ιδέα τού να καταναλώσουμε ένα ορυκτό καύσιμο που πήρε εκατομμύρια χρόνια για να φτιαχτεί προκειμένου να ζούμε σε μια ατέρμονη ενεργειακή σπατάλη δεν μπορεί να έβγαινε σε καλό. Αλίμονο, επίσης, αν μια μέρα ξυπνήσει εξαρτημένος και η δόση του πετρελαίου στοιχίζει πανάκριβα…

Advertisements

Σχολιάστε

Filed under Κοινωνία

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s