Αναμάρτητος (για το παιδί μου)

Κοινωνικά ζώα οι άνθρωποι, καθόλου δεν άργησαν να φτιάξουν κανόνες και θεσμούς στις κοινωνίες τους. Θεσμός σύμφωνα με το λεξικό του Τριανταφυλλίδη είναι «κάθε ομαδική ή ατομική ενέργεια ή κάθε σχέση ανάμεσα στα μέλη μιας κοινωνίας, που συνήθως ύστερα από μακροχρόνια και ομοιόμορφη επανάληψη παίρνει μια τυπική μορφή«. Έτσι, τα χρόνια πέρασαν, κουβαλήσαμε αυτές τις επαναλαμβανόμενες ομαδικές ενέργειες και τις παραδοσιακές σχέσεις, μέχρι που ξαφνικά φάγαμε στα μούτρα τον αερόσακο. Πού τρακάραμε, αλήθεια;

Σήμερα βρισκόμαστε σε μια ολοένα και περισσότερο ανταγωνιστική κοινωνία, διανύοντας την εποχή του εαυτού και της ψυχανάλυσης – μάλιστα στην Ελλάδα ζούμε και στον τόπο του αυτοσχεδιασμού, στη χώρα της ανασφάλειας του περίπου. Αυτά ακριβώς τα δεδομένα και οι επιταγές της νέας εποχής έρχονται να συγκρουστούν με τους θεσμούς που μεταφέραμε από γενιά σε γενιά. Πόσο είναι το σκορ;

Τρεις παραδοσιακοί θεσμοί του παρελθόντος (το τρίπτυχο πατρίδα, θρησκεία, οικογένεια) έρχονται τελικά για να γίνουν αντικείμενο καθαρής εκμετάλλευσης από τους φορείς που τους υπερασπίζονται και από οργανισμούς που τους καπηλεύονται. Δύσκολα παραδέχεται ο πολίτης ενός κράτους (και μαζί και ο Έλληνας) ότι η έννοια της πατρίδας είναι εν πολλοίς κατασκευασμένη, δύσκολα δεχόμαστε τις αλλαγές στις μορφές της οικογένειας και η εκκλησία κάνει αιώνες να παραδεχτεί τα λάθη της (ας μην αναφερθώ σε εθνικιστικές οργανώσεις). Συν τοις άλλοις, ποιος κερδίζει τελικά στο ματς;

Ελάχιστη σημασία έχει ποιος υπερισχύει: οι σύγχρονοι άνθρωποι ζουν σε έναν πυρετό αντίφασης ανάμεσα στα διδαχθέντα παραδοσιακά και τα ανανεωτικά μοντέρνα. Πρόκειται για τον πυρετό της αλλαγής, ο οποίος είναι μεν σύμπτωμα υγείας, αλλά πολλοί τον θεωρούν ανεπιθύμητο και παίρνουν χάπια για να τον ρίξουν. Αντί να πέσει, βέβαια, ο πυρετός, ενίοτε πέφτουν οι ίδιοι (και οι ψυχολόγοι, οι ιερείς, οι αλληλέγγυοι συνάνθρωποι και οι νεκροθάφτες δεν μένουν ποτέ χωρίς δουλειά).

Οι θεσμοί ενίοτε μεταφέρουν αδιαμφισβήτητες πανανθρώπινες αξίες. Ωστόσο, η τυπική μορφή που εκ φύσεως αυτοί αποκτούν αντιστέκεται στην πρόοδο και την εξέλιξη: δεν θέλουμε να αμφισβητήσουμε τις αξίες που άλλοτε δούλευαν μια χαρά για τους προγόνους μας και τους γονείς μας, το αισθανόμαστε σαν προδοσία. Μηχανικά και από κεκτημένη ταχύτητα συνεχίζουμε να κάνουμε τα ίδια χωρίς να σταθούμε κάποιες φορές να σκεφτούμε τι διευκολύνει και τι δυσκολεύει τη ζωή μας. Ομως, τι είναι η εξέλιξη αν όχι ο μετασχηματισμός μας μέσω διαδοχικών αλλλαγών συνηθειών, προτεραιοτήτων και αξιών;

Μένει στον καθένα να βάλει σε σειρά τις παλιές και τις νέες αξίες, να απορρίψει κατά βούληση όσες δεν του κάνουν, με σεβασμό στην ισορροπία και τα δικαιώματα του εαυτού του αλλά και των άλλων γύρω του. Οι προτεραιότητες είναι υποκειμενικές και ανάλογα με αυτές λουζόμαστε τις συνέπειες και απολαμβάνουμε τα οφέλη των επιλογών μας. Μαζί μας, καλώς ή κακώς, βρέχονται ή χαίρονται και οι κοντινοί μας άνθρωποι.

Δεν μπορώ όμως να σταματήσω να σκέφτομαι ότι δεν χωράνε δυο καρπούζια στην ίδια μασχάλη: τα ενδεχόμενα να ζεις μια ζωή φανατισμένος, μπερδεμένος, θυμωμένος, αγχωμένος, χρεωμένος, καταπιεσμένος, ψυχικά και σωματικά ασθενής είναι υπαρκτά και ανησυχητικά -και μια μέρα φεύγεις και είναι κρίμα αν σπατάλησες τόσο χρόνο και δεν έχεις προλάβει να κάνεις το κουμάντο σου.

Αν έχεις αποφασίσει να βάλεις την υγεία και την ευημερία των άλλων (ακόμη και της οικογένειάς σου) μπροστά από την δική σου, αν πιστεύεις ότι προέχει η εργασία, τα οφέλη της και οι υλικές απολαβές και όχι η ηρεμία σου, αν επιμένεις να είσαι θρήσκος σε βάρος της ευημερία των παιδιών σου και αν προτιμάς να απορρίψεις την αλληλεγγύη και την ανθρωπιά σου προκειμένου να υπερασπιστείς νόμους και αφηρημένες έννοιες, μπορείς να αρχίσεις να υποψιάζεσαι ότι κάνεις κάτι λάθος. Η υγιής ανθρώπινη υπόσταση είχε ανέκαθεν μεγαλύτερη αξία.

Η φωτογραφία είναι από την αριστουργηματική ταινία του Μίκαελ Χάνεκε, «Η λευκή κορδέλα» (2009).
Advertisements

Σχολιάστε

Filed under Κοινωνία

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s